ویولنسل

ویولنسل

ساز آرشه ای ویولن سل یا چلو که ازخانواده ساز ویولن است، برای تقسیم بندی‌ها در میان سازهای زهی قرار می گیرد.خانواده ویولن  (ویولن، ، ویولنسل، کنترباس، ویولن آلتو) چهار سیمه‌ هستند. در مواردی ساز کنترباس 3یا 5 سیمه است.در مورد شکل ظاهری شبیه به همدیگر هستند و دارای بدن، دسته و سر هستند.

مدلهای مختلف این ساز Montagnana و Guarneriو Stradivarius هستند.

تاریخچه ویولن سل

این ساز در اواسط قرن شانزدهم ساخته شد ودر آن زمان با نام ویولن باس معرفی شد.و با گذشت زمان به ویولن سل که در زبان ایتالیایی به نام ویولن کمی بزرگتر است، تغییر کرد. در مورد وجه تسمیه این سازدر زبان‌های فارسی و فرانسوی صحبتهایی وجود دارد از جمله اینکه چلو ویا سلو به معنی کوچک است و در نتیجه ویولن سل به معنی ویولن کوچک است در صورتی که ویولن سل به مراتب خیلی بزرگتر از ویولن است. ( توضیح این مورد از این قرار است که کلمه ویولن اساسا برای سازی بوده که به بزرگی کنترباس امروزی است و ویولن سل همان ترکیب و شکل را در ابعاد کوچکتر دارد.)

نواختن ویولن سل

این ساز بخاطراینکه از ویولن و ویولا بزرگتر است نواختن آن هم با آنها متفاوت است . (طول کل ساز ویولنسل یا چلو، تقریباً 125 سانتی‌متر است) .نواختن این ساز بدین صورت که ساز در بین پاهای نوازنده قرار می‌گیرد و با میله ای که در قسمت آن قرار دارد به زمین تکیه می کند.

ویولنسل را می توان به صورت تکنوازی (سلو) و هم در ارکسترها ی مجلسی و ارکستر سمفونی، نواخت. ویولن سل از لحاظ تاریخی با ویولن وویولا هم دوره هستند و حتی از نظر ساختاری و صدا نیز مشابه این خانواده است. تفاوت آنها به پوزیسیون و انگشت گذاری بر می گردد وصدای ویولن سل در منطقه ی میانی این خانواده است.

اجزای ساز ویولن سل یا چلو

1-سردسته ساز

2- گوشی‌های چهار طرفه (از جنس ابونیت)‌

3- جعبه گوشی و حلزونی (از جنس چوب افرا)

4- بدنه ساز

طول بدنه : تقریباً 75.5 سانتی‌متر، جعبه‌ای شکل

5- شکم ساز‌

با حفره‌های صدای F شکل، پشت، ریب‌ها

6-دسته ساز ‌

طول دسته : 28 سانتی‌متر، صفحه انگشت‌گذاری بدون پرده از جنس ابونیت‌

7-سیم‌های ساز‌

طول سیم‌های مرتعش: 68 تا 70 سانتی‌متر، چهار سیمه، کوک شده روی فواصل پنجم. C2، G2، D3، A3 .

جنس سیم ها معمولا از نقره، مس، آلومینیوم ، فولاد، نایلون و روده است.

8-میله انتهایی

جنس میله از فولاد است .

9-آرشه ساز ‌

طول آرشه : 71 تا 73 سانتی‌متر. دسته آرشه ازجنس  چوب پرنامبوکو ساخته شده رأس، پاشنه (فراگ) قابل تنظیم. کوتاه‌تر و سنگین‌تر از آرشه ویولن.آرشه ویولن سل از چوب درخت برزیل ، فیبر کربن و فایبر گلس نیز، ساخته می شود.موی آرشه که باید به مرور تعویض شود هم از جنس موی اسب یا موی مصنوعی است.

10- صداگیر (mute) ساز

قطعه یا وسیله‌ای به شکل شانه  که از فلز یا چوب افرا ساخته شده وبرای ارتعاش خرک است.

چند مورد از نوازندگان ویولنسل مطرح در سطح جهانی

یانوس استارکر، پیر فورنیه، لوئیجی بوکرینی،  پابلو کسل، ناتالیا گاتمن ، هاینریش شیف ،استیون ایزرلیس  ، یویوما ، میشا مایسکی ، دیوید پوپر، ژاکلین دو پره ،آدرین-فرانسوا سروه ،مستیسلاو روستروپویچ ، پال تورتلیر

چند مورد از نوازندگان ویولنسل مطرح ایرانی

آنکیدو دارش، ، داوود جعفری امید ،ملانی آوانسیان ، آتنا اشتیاقی ،  شهرزاد بهشتیان،  محمد عیسی پورتراب ،  محسن تویسرکانی ،  همایون خسروی  ، کریم قربانی ، عباس ظهیرالدینی ، فوزیه مجد